Dünyamız, yaşam barındırdığı bilinen tek gezegendir.
Ve yaşam bakımından, çok zengindir.
Çeviri: doubledutch
Ben, bunca yıldır...
...dünyanın en olağanüstü ve en uzak bölgelerinden bazılarına seyahat ederek,...
...hayvanları bulup, onları görüntüleyebilecek kadar şanslı biri oldum.
Bu, dünyanın en büyük çiçeği.
Mavi balina!
Gezegenimizde varolan hayvanların en büyüğü.
Hayvanlar ve bitkilerin sayısı ve çeşitliliği şaşırtıcı boyutlardadır.
Türlerin çeşitlerinin sayısı,..
6 ila 100 milyon arasında tahmin edilmektedir.
Hiç kimse, kaç farklı tür hayvanın olduğunu tam olarak bilmiyor.
Nereye baksanız, yaşam göze çarpıyor.
Tek bir cinsin bile birçok farklı varyasyonunun olması, sık rastlanan bir durum.
Mesela; yaklaşık 200 farklı tür maymun var.
ve 315 sinekkuşu türü.
Neredeyse 1000 tür yarasa...
Böceklerde ise en az 350.000 farklı tür...
Çeyrek milyon kadar çiçek ve bitki türünü de unutmamak gerekir.
Bu çeşitlilik, hayret verici.
İngiltere'deki bu küçük korulukta bile...
...4- 5 farklı cins ispinoz kuşuna rastlayabilirsiniz.
Böylesine göz alıcı bir çeşitliliğin sebebi ne olabilir?
Ve bu çeşitliğin büyüklüğünü neye yorabiliriz?
200 yıl önce...
...hayatın bu şaşırtıcı çeşitliliğini açıklayacak olan...
...bir adam doğdu.
Böylece, dünyaya bakışımızı ve dünyadaki yerimizi...
...tamamen değiştirmiş oldu.
Bu adamın adı Charles Darwin idi.
Charles Darwin ve Yaşam Ağacı
Bu Kitap; Kitab-ı mukaddes...
...bu harikulâde çeşitliliğin nasıl meydana geldiğini anlatır.
Dünyanın yaradılışını izleyen 3. günde...
...Tanrı, bitkileri yarattı.
5. günde, balıkları ve kuşları...
...ardından, 6. günde memelileri...
...ve nihayetinde, insanları.
Bu açıklamaya harfiyen inanılırdı.
Neredeyse 2000 yıl boyunca Batı Avrupa'lıların tamamı tarafından.
Ve bu inanç, inananlar için birçok nesil sanatçı tarafından resmedildi.
Bu versiyon 16. YY'da İtalya'da resmedildi.
İşte Tanrı, her türden hayvanı barındıran...
...cennet bahçesinde.
Burada, Tanrı Adem'i topraktan çekiyor.
Burada ise ilk kadını yaratıyor.
Ademi uyutuyor...
...sonra kaburgalarından birini alıyor.
Ve Havva'yı Adem'in bağrından çıkartıyor.
Oradan iki meleğin yardımıyla çıkıyor.
Herşey hazır olduğunda Tanrı Adem ve Havva'ya diyor ki:
"Bereketli olun ve çoğalın.
Yeryüzünü doldurun ve ona egemen olun.
Denizdeki balıklara ve gökyüzündeki kuşlara...
...dünya üzerinde hareket eden her canlıya hükmedin."
Bu da, kutsal kitaba göre, insanların, doğal dünyayı...
...diledikleri gibi sömürebilecekleri anlamına gelmektedir.
İnsanlığın üstünlüğüne dair bu görüş...
...araştırma gemisi Beagle, 1831 yılında...
...bir dünya seyahatine yelken açtığı sıralarda, hâlâ hakimdi.
Gemide, kaptanın yoldaşı olarak...
...henüz 22 yaşındaki Charles Darwin'de vardı.
Atlantik'i geçtiler ve Brezilya kıyılarında karaya çıktılar.
Orada, tropik doğanın zenginliği, yeni gelen birini büyüleyecek boyutlardadır.
30 yıl önce, doğanın çeşitliliği üzerine TV programları yapmak için...
...Darwin'in izinden oraya gittiğimde, benim hissettiğim de aynen buydu.
Darwin, çocukluğunda fanatik bir böcek kolleksiyoncusuydu.
Burada, neredeyse kendinden geçme noktasına geldi.
Bir keresinde, yalnızca bir gün içerisinde...
...küçük bir bölgede, 69 farklı böcek türünü keşfetti.
Günlüğüne şöyle yazmıştı:
"Tam teşekküllü bir kataloğun gelecekte ulaşacağı boyutları tahmin etmek....
...bir entomologun iç huzurunu bozmak için yeterli olacaktır."
Güneye gittiler ve Horn burnunu dolanarak Pasifik'e ulaştılar.
Sonra, Eylül 1835'te...
..yola çıktıktan neredeyse 4 yıl sonra...
...çok az bilinen Galapagos Adaları'nda karaya çıktılar.
Burada dünyanın başka hiçbir yerinde rastlanmayan canlılar buldular.
Uçma yetisini kaybetmiş olan karabataklar.
Deniz dibinde otlamak için, dalgaların içine doğru yüzen kertenkeleler.
Cambridge Üniversitesi'nde botanik ve jeoloji eğitimi görmüş olan Darwin...
...bitki ve hayvan örnekleri topladı.
Tetkikler için sahile indiğinde, bulduklarını günlüğüne yazmayı âdet edindi.
"Yardımcım ve ben...
...kuzeydoğuya doğru birkaç mil mesafede karaya çıktık."
"Yukarıda bahsettiğim, bacaları andıran bölgeyi...
...incelemek istiyordum."
(volkanik bacalar, herhâlde)
"Hatta 'Wolverhampton yakınlarındaki demir ocakları'nı andırıyor' desem...
...mukayese daha doğru olurdu."
Galapagos'un Britanyalı sakini...
...dev kaplumbağaların kabuklarının şekline bakarak...
...hangi adaya ait olduklarını söyleyebiliyordu.
Eğer kabuğun ön kısmı yuvarlaksa, sulak bir adadan geliyor ve...
...gür yer bitkileriyle besleniyor demekti.
Oysa kurak bir adadan gelenlerin kabuklarının önünde, daha yüksek...
...bitkilere erişebilmelerini sağlayan bir çıkıntı vardı.
Ayrı adalardan gelen, farklı görünümlü bu kaplumbağalar, ayrı türler miydi?
Eğer öyleyse, her biri göksel yaradılışın farklı bir ürünü müydü?
Galapagos hayvanlarında Darwin'in ilgisini çeken farklılıklar...
...tabii ki küçük şeylerdi.
Ama eğer bu tip gelişimler mümkünse, binlerce, milyonlarca yıl zarfında...
...bu küçük değişimler dizisinin...
tek bir köklü değişime dönüşmesi acaba sözkonusu olamaz mıydı?
Eve dönüş yolculuğunda, Darwin'in tüm bulguları zihninde tartacak vakti oldu.
Türler sabit olmayıp...
...zaman içinde yavaş yavaş değişiyor olabilirler miydi?
Eve dönünce, numunelerini düzenleyerek...
...onları ilgili uzmanlara yolladı.
Böylece her biri, tanımlanabilecek ve sınıflandırılabilecekti.
Memelilere ait kemik ve fosillerinin çoğunu Richard Owen'a yolladı.
Owen, zamanın en seçkin zoologlarından biriydi.
O dinozorları teşhis eden ilk kişiydi.
Hatta onlara bu ismi veren kendisiydi.
Ve daha sonra Londra'daki Natural History Museum'un kurucusu ve ilk müdürü olacaktı.
Darwin'in toplamış olduğu örneklerin pekçoğu...
...Owen'ın kurduğu bu müzede, 17 milyon diğer numuneyle birlikte...
hâlen korunmakta ve sergilenmektedir.
İşte, onlardan biri.
Bu açıkça, büyük bir hayvanın altçenesi.
Darwin bunu bulduğunda üzerinde hâlâ kıllar ve deri parçaları vardı.
Önceleri bunun, bilinmeyen bir türün kalıntıları olduğu düşünülmüştü.
Fakat şimdi biliyoruz ki:
Bu, yaklaşık 10.000 yıl önce soyu tükenmiş olan bir tür.
Dev bir tembel hayvan.
Owen, bunu etraflıca inceleyerek, tanımladı...
...ve ona, keşfeden kişi onuruna, "Mylodon Darwinia" adını verdi.
Fakat bu iki büyük bilim adamı arasındaki karşılıklı saygı...
...uzun ömürlü olmayacaktı.
Seyahatinden döndükten kısa bir süre sonra...
Darwin, Kent'teki Down House'a taşınarak, burayı mesken tuttu.
Burada, seyahatlerinin bir özetini yazdı.
Ve Güney Amerika'nın kabukluları, mercanları, jeolojisi ve fosilleri üzerine...
...ayrıntılı tezler yazdı.
Ayrıca, Galapagos ve diğer yerlerde gördükleri üzerine de kafa yordu.
Belki de türler sabit değildi.
Her gün, bahçesinin köşesinde yetiştirdiği bu küçük koruluğa...
...yürüyüş yapıyordu.
İşte burası, doğanın tarihi üzerine kafa yormak için geldiği yerdi.
Gizemlerin gizemi olan...
...bir türün, bir diğerine nasıl dönüştüğü sorusu da buna dahildi.
Hayvanların tamamına yakın çoğunluğunun...
...neden ölenlerin yerine geçmesi için gerekli olan sayıdan çok daha fazla yavru ürettiğini farketti.
Mesela, bu dişi mavi baştankara...
...yılda bir düzine, ve ömrü boyunca da 50 yumurta üretebilir.
Yavruların sadece 2'sinin hayatta kalarak üremesi...
...mavi baştankara popülasyonunu sürdürmek için yeterlidir.
Sağ kalan bu yavrular...
...tabii ki en sağlıklı ve çevrelerine en iyi uyum göstermiş olanlarıdır.
Bu karakteristikler bir sonraki nesle aktarılır.
Böylece, belki de birçok nesil sonra, eğer çevresel değişiklikler de varsa...
...türler de pekâlâ değişebilir.
Yalnızca en dayanıklılar yaşamını sürdürebilir.
İşte püf noktası buydu.
Darwin, işte bu sürece "doğal seçilim" adını verdi.
Bu, Galapagos'dan getirdiği ispinozlar arasındaki farklılıkları da açıklıyordu.
Gagaları haricinde birbirlerine çok benziyorlardı.
Bu, ona böcek yakalama olanağını veren ince ve narin bir gagaya sahip.
İçinde bolca kabuklu yemiş bulunan bir bölgeden gelen bu kuş ise....
...fındık kırmaya elverişli olan güçlü bir gagaya sahip.
Yani belki de...
...muazzam uzunluktaki jeolojik zaman sürecinde, ve özellikle de...
...türler yeni ortamlar fethediyorlarsa...
...bu değişimler, gerçekten de radikal değişikliklere sebep olacaklardır.
Darwin, defterlerinden birine fikrini izah eden bir eskiz çizdi.
Tek bir atanın nasıl olup da pek çok türün oluşmasına yol açabildiğini gösteriyordu.
Üzerine de, ihtiyatlıca...
..."sanıyorum" yazdı.
Şimdi, teorisini kanıtlamalıydı.
Ve yıllarını, inandırıcı ve yeterli kanıtlar toplamakla geçirdi.
Olağanüstü bir mektup yazıcısıydı.
Günde bir düzine kadar mektup yazıp, onları...
...dünyanın her yanındaki doğa bilimcilere ve bilim adamlarına gönderiyordu.
Farkına vardığı başka bir şey ise:
İnsanların hayvanları ilk defa evcilleştirmeye başladıklarında...
...kendisi için deneyler yapmış olduklarıydı. Hem de yüzyıllarca.
Tüm evcil köpekler, tek bir atadan gelmektedir:
Kurttan.
Köpek yetiştiricileri, en beğendikleri karakteristiklere sahip olan...
...yavruları seçerler.
Doğa ise, belirli bir ortama en uygun yavruları seçer.
Fakat yöntem, özünde aynıdır.
Her iki durumda da, şaşırtıcı bir çeşitlilik ortaya çıkmıştır.
Aslında, bu farklı cinslerin çoğu, ayrı türler olarak düşünülebilirler.
Çünkü bazı cinsler,kendi aralarında üreyemezler.
Anatomik sebeplerden, bir pekinezin bir danua ile çiftleşmesi imkansızdır.
Tabii ki eğer suni döllenme yoluna başvurursanız...
...bu cinslerin hemen hepsinden melezler oluşturabilirsiniz.
Fakat bunun sebebi...
...insanların köpekler arasında seçilimi yalnızca yüzyıllardır uygulamasıdır.
Doğa ise, hayvanlar arasındaki seçilimi milyonlarca yıldır uygulamaktadır.
Onmilyonlarca yıldır, hatta yüzmilyonlarca yıldır.
Yani bizim, melezleştirme olarak nitelendirdiğimiz süreç , cinsleri...
... öyle farklılaştırmıştır ki, ürünleri artık özgün türler hâline gelmiştir.
Darwin, Down House'dan güvercin severlere ve tavşan üreticilerine...
...yazarak, yöntemleri ve sonuçları hakkında pekçok detaylı soru sormuştur.
Kendisi ise, mülk yöneten sayfiye beyefendisi olarak...
At, sığır ve koyun yetişitiriciliği konusunda bilgili biriydi.
Ayrıca, serasında bitkiler üzerinde özenli deneyler de yapıyordu.
Fakat Darwin, türlerin ilahi müdahale olmadan ortaya çıkabileceği fikrinin...
...toplumun tepkisini çekeceğini biliyordu.
Ve bu, dindar bir Hıristiyan olan eşi Emma'nın inançlarına da ters düşüyordu.
Belki de bu sebepten, işinin odağının bilimsel kalmasına gayret ediyordu.
Halk arasında dini inançlarını açıklamamaya özen gösterdi.
Ama hayatının geri kalanında, kiliseye gitmekten vazgeçti.
Pazar günleri,
Emma'ya ve çocuklara Down'daki bu kiliseye kadar eşlik ediyordu.
Onlar vaaz için içeri girerken, Darwin dışarıda kalıyor, ve...
...kır yollarında yürüyüşe çıkmayı tercih ediyordu.
Belki de, teorisinin bazı çevrelerde öfke yaratmasından çekindiğinden.
Yayımlanmasını, yıldan yıla erteler olmuştu.
Fakat teorinin uzun bir özetini yazdı.
Sonra 5 Temmuz 1844 günü...
...eşine şu mektubu yazdı:
"Sevgili Emma'm,...
Az evvel, türler teorimin taslağını tamamladım.
(Taslak dediği şey 240 sayfa uzunluğunda.)
Bunu yazmamın sebebi şu:
Eğer aniden ölecek olursam...
...eserin yayımlanması için 400 Pound tahsis etmeni istiyorum."
Sonra, taslağı düzenleyip kontrol edebilecek olan...
...doğa bilimci arkadaşlarının bir listesi ile devam ediyor.
Ve mektubu dokunaklı şekilde, şöyle bitiriyor:
"Canım karım,...
İçten sevgilerimle..."
C. R. Darwin.
Takip eden 14 yıl boyunca, teorisi için kanıt biriktirip...
...onu geliştirmeye devam etti.
Fakat sonra, mecbur kaldı.
Temmuz 1858'de
Galapagos'dan dönmesinden tam 22 yıl sonra...
Burada, Down'daki çalışma odasında,
Şimdi Endonezya olarak bilinen yerde çalışan...
...bir doğa bilimci tarafından yollanan bir paket eline geçti.
Bu adamın adı, Alfred Russel Wallace idi.
Darwin ile birkaç yıldır yazışmaktaydı.
Fakat, bu paket farklıydı.
İçinde, Darwin'in fikrinin tamamen aynını anlatan bir özet barındırıyordu:
"Doğal seçilim yoluyla evrim"in.
Bu fikir Wallace'ın aklına, kulübesinde bir sıtma humması sırasında...
yarı hezeyan hâlindeyken gelmişti.
Doğal seçilim fikrinin Darwin'inkiyle aynı olmasına rağmen...
...Darwin gibi, 20 yılını bu fikri destekleyen...
...dağlar kadar kanıt toplamakla geçirmemişti.
Ama, fikir kime aitti?
Sonunda, Linne Derneği'nin kıdemli üyeleri...
En adil olanın...
...iki teorinin de kısa birer özetinin sırayla okunması olduğuna karar verdi.
Bu, Londra'da, Burlington House'da dernek toplantısı sırasında yapılacaktı.
Linne, o zamanlarda da şimdiki gibi...
...doğal dünyayı inceleyen bilim adamlarının...
...gözlem ve fikirleri üzerine yazılan metinleri tanıtıp, tartışmak üzere...
...düzenli toplantılar yaptıkları bir yerdi.
1 Temmuz 1858'deki toplantıya...
...yalnızca 30 civarı kişi katılmıştı.
Yazarların ikisi de toplantı yerinde değildi.
Wallace, 10.000 mil uzakta, Doğu İndus'taydı.
Darwin ise hastaydı ve...
...birkaç gün önce, oğlunun çocuk yaşta ölümüyle yıkılmış durumdaydı.
Yani hâlâ evindeydi... Kent'te.
Sonuçta,
İki metin, sekreter tarafından okunmak durumunda kaldı.
Ve bildiğimiz kadarıyla, hiç kimse üzerinde kayda değer bir...
...bir intiba bırakmadı.
Darwin, takip eden yılı, teorisini detaylı bir biçimde yazmakla geçirdi.
Sonra, metnin el yazmasını, yayımcısı John Murray'e yolladı.
Firma, o zamanlarda da şimdi olduğu gibi, Albemarle Cd. ...
...Piccadilly, Londra'daydı.
Murray, zamanın büyük yayımcısıydı.
Ve Jane Austen, Lord Byron gibi kişilerin...
...ilk baskılarının, hâlâ ofis duvarlarını süslediği eserlerini yayımlamıştı.
Darwin, eserini sadece bir özet olarak görmekteydi.
Ama buna rağmen, eser 400 sayfadan oluşuyordu.
Yayım tarihi 4 Kasım 1859'du.
Bu, ne yazık ki 1. baskı değil.
1. baskılar şimdi, abartısız yüzbinlerce Pound değerinde.
Bu, 6. baskı. Benim nüsham.
18 yaşında bir genç iken satın almıştım.
Ve bana 1 Şilin'e malolmuştu.
1250 kopyadan oluşan ilk baskı...
...anında satıldı. Ve tekrar basıma girdi.
Tekrar ve tekrar basıldı.
Bu, çok az teknik terim içeren bir kitap.
Herkes tarafından kolayca anlaşılabilecek düzeyde.
Ve tahmin edilebileceği gibi büyük bir tepkiye neden oldu.
Sadece Britanya'da değil, tüm medeni dünyada.
En skandal yaratıcı yanı ise...
insanların, yaradılış kitabının belirttiği gibi, Tanrı tarafından yaratılmayıp...
...maymun benzeri atalardan türediği iması idi...
Karikatüristlere bir hayli malzeme sağlayan bir fikir.
Oxford Piskoposu Samuel Wilberforce önderliğindeki kilise liderleri...
...bu fikre, Tanrı’nın değerini azalttığı ve...
...kutsal kitaptaki yaradılış öyküsüne ters düştüğü gerekçesiyle saldırdılar.
"Bay Darwin'in doğanın eserlerinin üstün yollarından şaşarak...
hayal ürünü varsayımlar çıkmazına saplanması, ufak bir şer değildir."
"Kitabınızı zevkten ziyade ıstırap içinde okudum."
"Bu ancak, mefitik gaz solumuş birinin çılgınca bir telkini olabilir."
"Bütünüyle yanlış."
Darwin'in teorisi, yaşamın çok basit şekilde başlayıp...
...zaman içerisinde iyice karmaşıklaştığını ifade ediyordu.
Evrim fikrinin, bir bütün olarak...
...birçok yeni soru ürettiğini çok iyi biliyordu.
Gerçekten de, bu soruların bazıları...
...yakın tarihe dek cevapsız kalacaktı.
Fakat, Darwin'in çağdaşı olan pekçok saygın bilim adamı....
...görünüşte başa çıkılamaz türden zorluklar çıkarttılar.
Bunların en başında ise...
...Richard Owen geliyordu.
Soyu tükenmiş olan "dev tembel hayvan"ı, daha 20 yıl öncesinde...
...Darwin onuruna, isimlendiren adam.
Aradan geçen zamanda...
...bu iki adam birbirlerine karşı derin bir antipati geliştirmişler...
...ve sıkça münakaşa etmişlerdi.
Sebep, Owen'ın "Cennet bahçesi" hikayesinin harfiyen doğru olduğuna...
...inanıyor olması değildi.
Yine de Owen, koyu dindar bir adamdı.
Ne de olsa, yaradılışın mucizelerinin sergileneceği müzesinin, mimari...
...olarak, ortaçağ Avrupa'sının dev katedrallerinin havasını...
...yansıtacağının teminatını vermişti.
Owen, hayatın çeşitliliğinden haberdardı.
Hakikaten, kariyerinin tamamını bunu kataloglamakla geçirmişti.
Buna rağmen...
...türlerin zamanla değişiyor olabileceğini kabullenmiyordu.
O ve Viktoryen dönemin diğer öncü jeologları...
...nispeten yeni olan bu bilim dalını kurarken...
...yaşam tarihinin ana hatlarının...
...çevreyi inceleyerek çıkarsanabileceğinin farkındaydılar.
Kuzey iskoçya'daki bu kayalara bir bakın.
Fosillerle ilintilerinden dolayı...
...bunların çok eski olduğunu biliyoruz.
Bunların tamamı kumtaşı.
Deniz dibinde yatan kumun sıkışıp, yoğunlaşmasıyla oluşmuşlar.
Katman üzerine katman üzerine katman.
Ama bakın kaç katman var?
Üstteki katmanların...
...alttakilerden daha sonra oluşmuş olduğu açık.
Yani, katmandan katmana inecek olursak eğer...
...bir anlamda, zamanda geri gitmiş oluruz.
Öyleyse, belirli bir katmanda bulunan bir fosil türü de...
...belirli bir yaşta demektir.
Ve eğer her birini teşhis edebilecek olursanız...
..yaşam tarihinin ana hatlarının parçalarını bir araya getirmeye başlayabilirsiniz.
Fosilleri tanımlamak ve...
...ait oldukları zaman dilimini tayin edebilmek...
...büyük beceri gerektiren bir işti.
Bir YY. sonrasında, ben üniversite okurken bile, bu hâlâ böyleydi.
Bunun gibi çekmecelerle çalışmalar yapardık.
Bunlar, fosiller ve benzeri parçalarla doludur.
Ama hiçbirinin etiketi yoktur. yalnızca numaralanmışlardır.
Sizden beklenen şey...
...bunlardan birini elinize alıp...
..."evet" demeniz. "Bu bir belemnite"
Bunun hangi belemnite türü olduğunu şimdi hatırlamıyorum.
Ve zorlu bir sınava denk geldiğinizde...
...hocalarınız bunlardan birini gösterip, der ki:
"Bu nedir?"
Ya bilirsiniz. Ya da bilmezsiniz.
Eğer bilirseniz, bu çekmecelerdeki çalışmalarınız sayesindedir.
Saatlerce çalışırsınız.
Owen, tüm bu farklı türlerin ortaya çıkmış olduğunu inkâr etmiyordu.
Ama her birinin ayrı ve Tanrı tarafından yaratılmış olduğuna inanıyordu.
Darwin'in teorisinin ise, bağlantılara ihtiyacı vardı.
Yalnızca benzer türler arasında değil...
...büyük hayvan gruplarının arasında da.
Eğer, balıklar, sürüngenler, kuşlar ve memeliler birbirinden evrildiyse...
...bu büyük gruplar arasında mutlaka ara yaşam formlarının bulunması gerekir.
İşte bunlar, kayıptı.
Ardından...
...türlerin Kökeni'nin yayımlanmasından henüz iki yıl sonra...
Richard Owen'ın kendisi...
...müzesi için, en hayret verici fosili satın aldı.
Fosil, Bavyera'daki bu kireç ocağında bulunmuştu.
Bu taşlar, Düz ve pürüzsüz tabakalara ayrılabilmektedir.
Roma döneminden beri çatı kiremitleri olarak kullanılırlar.
Çoğu boştur.
Ama arada sırada, onları ayırırsanız...
...ortaya bir kerevit veya bir balık çıkar.
Gördüğünüz her kenarı koparmadan durmak neredeyse imkânsız.
Sonra, bunu âdeta bir kitap gibi...
açarak, sayfaları yokluyor ve...
...yeni bir fosil barındırıp barındırmadığına bakıyorsunuz.
Ancak bu fosil, eşi benzeri görülmemiş cinstendi.
Bu hâlâ...
...Natural History Museum'daki hazinelerin en değerlilerinden.
İşte bu.
Adı, Archaeopteryx
Kanatlarının üzerinde (kuş)tüyleri olduğu aşikâr.
Kuyruğunda da.
Bu yüzden, Owen onu bir kuş olarak nitelendirmekte hiç tereddüt etmedi.
Fakat bu, bilinen hiçbir kuş türüne benzemiyordu.
Çünkü kanatlarının önünde pençeleri vardı ve...
...daha sonra keşfedildiği üzere...
...bir gagaya değil, üzerinde dişler bulunan bir çeneye sahipti.
Ayrıca, kuyruğunu destekleyen bir dizi kemiğe.
Yani, yarı sürüngen...
...yarı kuştu.
İşte bu, iki büyük hayvan grubu arasındaki bağlantıydı.
Artık kayıp değildi.
Tanrım. Resmen buradaki filamentleri görebiliyorsunuz.
Aynı yaratığın başka örneklerinde, (kuş)tüylerini daha da net görebilirsiniz.
Archaeopteryx'in kemik yapısından yola çıkarak...
...çok başarısız bir uçucu olduğunu anlıyoruz.
Bizi şaşırtmayan şey ise, er veya geç, yerinin...
...daha modern, daha etkili kuşlarca doldurulmuş olması.
İşte büyük gruplar arasındaki geçiş formlarının kaderi de bu.
Sonunda soyları tükenmekte.
Ve varolmuş olduklarını bilmemizi sağlayan tek şey de...
...fosilleşmiş kalıntıları.
Öyle bile olsa...
...günümüzde hâlâ yaşayan ve...
...kuşlar ile sürüngenler arasındaki geçişi temsil eden bir kuş var.
Hoatzin, Güney Amerika bataklıklarında yuva yapar.
Aşağıdaki sulardaki kaymanlar...
...yuvadan düşebilecek yavruları kapmaya hazırdır.
Dolayısıyla sıkı tutunabilme yetisi çok önemlidir.
Ve yavrular bunu çok ilginç bir şekilde yaparlar.
Yavruların kanatlarının önünde pençeler vardır.
Aynı archaeopteryx'deki gibi.
Bu, kuşların kanatlarının, ön ayaklardan evrilmiş olduğunun...
...ve bir zamanlar pençelere sahip olduklarının en canlı kanıtıdır.
Günümüzde hâlâ yaşayan ve iki grup...
...arasındaki geçişi temsil eden bir tür daha var.
Farklı bir evrim geçirmiş olan sürüngenlerden gelip...
...kuştüyü yerine kürk taşıyan bir canlı.
Platipus. (gagalı memeli)
Bu hayvanlar Avustralya'dan Avrupa'ya ilk getirildiklerinde...
...18. YY'ın sonlarında...
...insanlar gözlerine inanmak istemediler.
Bunun bir şaka olduğunu düşündüler.
Çeşitli hayvanların parçaları, sanki...
...kabaca birleştirilmiş gibi duruyordu.
Aslında, bir anlamda, bu şüpheciler haklıydı.
Platipus, farklı hayvanların olağanüstü bir karışımıdır.
Yarı memeli ve yarı sürüngendir.
Bu yüzden bize, ilk memelilerin nasıl geliştiğine dair bir fikir verebilir.
Üremek için...
...tüm diğer memelilerinkinden farklı bir metodu vardır.
Bir çukurun içindeki yuvasında yumurtlar.
işte bu, platipus'u sürüngenlere bağlayan şey.
Ve yine bu şey...
...onun yaşayan en ilkel memeli olarak nitelendirilmesinin sebebi.
Demek ki, büyük hayvan gruplarının arasındaki bağlantılar...
...aslında kayıp değil.
Fosiller ve canlı hayvanlar olarak mevcutlar.
Fosil kayıtları, kayıp bağlantılar sorununa cevap getirmesine rağmen...
...büyük ve yeni bir sorunu ortaya attı:
Yaşam birdenbire mi ortaya çıkmıştı?
Darwin'in zamanındaki en eski fosiller...
..."Kambriyen" adı verilen bir oluşumdan geliyordu.
İki ana çeşidi vardı.
Kıl testerelerine benzeyen ve "Graptolit" adı verilen bu canlılar.
Ve dev tespih böceklerini andıran, "Trilobit" adı verilen bu canlılar.
Dünyada yaşam, gerçekten de...
...bu denli karmaşık canlılar ile başlamış olabilir miydi?
Çocukluğumda...
...tutkulu bir fosil kolleksiyoncusuydum.
Leicester şehrinde büyüdüm.
Şehrin yakınlarındaki Charnwood Ormanı adı verilen bu bölgede...
...dünyanın en eski kayalarının bulunduğunu biliyordum.
Kambriyenlerden bile eski.
Bu sebepten, belirtildiği üzere...
...bu kayalarda fosil olamazdı.
Benim için bu eski kayalarda fosil aramak anlamsızdı.
Fakat gerçekten de...
...bu kayalarda, çok nadiren, tuhaf şekillere rastlanabiliyordu.
Tıpkı bunun gibi.
Ancak bunlar, mekanik anormallikler olarak nitelendirilip, eleniyorlardı.
Nasıl olur da bu olağanüstü yaşlı kayalarda canlılara rastlanabilirdi?
Sonra...
1957 yılında...
...benden daha sabırlı ve keskin zekâlı bir okul çocuğu...
...gerçekten de olağanüstü bir şey buldu.
Bunun, bir canlının kalıntıları olduğu inkâr edilemezdi.
İşte burada, Leicester Müzesi'nde koruma altına alındı.
Adı, Charnia
Bunun canlı bir organizmanın izi olduğundan...
...kim şüphe duyabilirdi ki?
Merkezi bir gövdeye...
Ve her iki yanında dallara sahip.
Aslında, günümüzde mercan kayalıklarında yetişen...
...deniz kalemlerine benzeyen bir şey.
Bu keşiften beri...
...bu son derece yaşlı kayalarda, birçok organizma çeşidi bulundu.
Sadece burada, Charnwood Ormanı'nda değil...
...dünyanın pekçok farklı yerinde.
Avustralya'daki Ediacara Tepeleri'nde kayaları tarayan fosil avcıları da...
...başka tuhaf şekiller keşfettiler.
Başta, çoğu bilim adamı...
...bu silik izlerin, deniz analarına ait kalıntılar...
...olduğuna inanmak istemediler.
Ama artık, bunun gerçekten öyle olduğunu kanıtlayan...
...yeterli sayıda bulguya sahibiz.
Artık biliyoruz ki; yaşam birdenbire, bu karmaşık Kambriyen canlılarıyla değil...
...çok çok daha önce başladı.
İlk önce, daha sonra büyüyecek olan mikroskobik canlılarla.
Bunlar o denli narin ve yumuşaktılar ki...
...kayalar üzerinde çok nadiren iz bıraktılar.
Dünya'nın yaşı ise...
...Darwin'in teorisi için başka bir sorunu daha ortaya attı.
17. YY'da İrlanda'lı bir piskopos...
...kutsal kitapta belirtilen ve Adem'e dek uzanan soyağacını kullanarak....
...yaradılış haftasının tarihinin...
...M.Ö. 4004 yılı olduğunu hesaplamıştı.
Bu bize, safça bir yöntem olarak görünebilir, ama...
...o zamanlar bunun başka bir yolu var mıydı ki?
Viktoryen dönem jeologları...
...Dünya'nın yaşının milyonlarla ölçülebileceği kanaatindeydiler.
Ama kaç milyon yıl olduğunu hiç kimse söyleyemiyordu.
Sonra, teorinin açıklanmasının üzerinden 50 yıl bile geçmeden,..
...tamamen alakasızmış gibi görünen bir bilim dalında, büyük bir buluş yapıldı.
Bu buluş, nihayet bu soruna bir çözüm getirecekti.
Paris'te çalışan Polonya'lı bir kadın, Marie Curie...
...bazı kayaların uranyum adında bir element içerdiğini keşfetti.
Bu, radyasyon adı verilen bir süreçte sabit hızda ayrışan bir element idi.
Günümüzde, bu önemli keşiften bir YY sonra...
...radyoaktivitedeki değişimi ölçmek suretiyle yaş hesaplama yöntemleri...
...çok gelişmiştir.
Bu, Charnwood Ormanı'ndaki yaşlı kayalardan alınmış olan bir örnek.
Bu minik kristaller, anlaşıldığı üzere...
...562 milyon yaşındalar.
Bu da, doğal seçilime...
...bugün bilinen bitki ve hayvan türlerini üretebilmesi için gerekli olan süreden...
...fazlasını bile sağlamaktadır.
Ancak, başka bir itiraz daha vardı:
Eğer aynı grup içindeki hayvanların tümünün ortak bir atası varsa...
Nasıl oluyor da, bazı hayvan türlerine...
...Antarktika haricindeki tüm kıtalarda rastlanabiliyordu?
Mesela, nasıl olup da...
Afrika ve Avrupa'daki bazı kurbağa türlerine...
...Güney Amerika'da, yani Atlantik'in öbür tarafında da rastlanabiliyordu?
Kurbağaların, geçirgen deriye sahip olup...
...tuzlu deniz suyunda hayatta kalamayacaklarını unutmayalım.
Darwin'in bu soruna bir çift çözüm önerisi vardı.
1) Bunlar bitki salları üzerinde kazara taşınmış olabilirlerdi.
2) Belki de kıtalar arasında kara köprüleri varolmuştu.
Ama, kendisi bile bu iki savın doğruluğundan emin değildi.
1947 yılında...
...ben Cambridge'de jeolog iken bile...
...henüz ikna edici bir çözüm bulunamamıştı.
1912'de Alman bir jeologun, şu savı ortaya attığı doğrudur:
Bir zamanlar, çok uzak bir geçmişte...
...yeryüzünün bugün bilinen tüm kıtaları...
...bir öbek hâlinde tek bir süperkıtayı oluşturmaktaydı.
Bu süperkıta zaman içinde kırıldı.
Ve ayrılan parçalar, ayrı yönlere sürüklendiler.
Bu açıklama, soruna bir çözüm getirebilirdi.
Ancak, bize ders veren jeoloji profesörüne...
...bize derslerinde, bundan niçin hiç bahsetmediğini sorduğumda...
...gülmüş ve verdiği cevap şu olmuştu:
"Eğer bana, dünyada bir kıtayı yerinden oynatabilecek bir kuvvetin varlığını ispatlayabilirsen...
...1 mm bile olsa...
...bunu düşünebilirim.
Fakat, o zamana kadar, bu fikir sadece hayaldir, evladım."
Sonra, 1960'larda...
...deniz tabanının, ayrıntılı haritalarını çıkarmak mümkün hâle geldi.
Yalnızca, Alman jeologun söylediği gibi kıtaların yer değiştirmiş olmadığını...
...hatta, hâlâ hareket hâlinde oldukları keşfedildi.
Yeni kayalar, yerkabuğunun altından fışkırarak...
...okyanus ortası sırtlarının her 2 yönüne doğru akmakta...
...ve kıtaları beraberinde sürüklemektedir.
Amfibyumlar, bu süperkıta üzerinde evrilerek...
...onun hareket hâlinde olan parçaları üzerinde yayılmışlardı.
Sorun çözüldü.
Belki de, bu insanların ortaya atmış olduğu soruların en büyüğü...
...Tanrı’nın varlığı yönündeki argümanlardan biriydi.
19. YY'ın başında...
...Willam Paley adında bir Anglikan rahibi tarafından ortaya atılmıştı.
Demişti ki: "Farzedelim, kırda yürüyüş yapıyorsunuz...
...ve bunun gibi bir şey buluyorsunuz.
Baktığınız zaman bilirsiniz ki...
...bu, zamanı göstermek için tasarlanmış.
Öyleyse bir tasarımcı olmalı.
Aynı argüman, doğadaki karmaşık yapılar için de geçerli olacaktır.
Mesela insan gözü için.
Ve insan gözünün tasarımcısı yalnızca Tanrı olabilir."
Evrim karşıtlarının savundukları görüş:
"Bir göz, yalnızca tüm ayrıntılarıyla eksiksiz olursa çalışacaktır."
Darwin ise, gözün gelişiminin....
...çok uzun bir zaman sürecinde gerçekleştiği fikrini savunuyordu.
Bu yalnızca...
...her gelişim evresi, bir öncekine binaen gerçekleşirse mümkündü.
Günümüzde artık, hayvanlar alemi hakkında yeterli bilgiye...
...sahip olduğumuz için, bu varsayımın gerçekten de doğru olduğunu biliyoruz.
Bazı çok basit canlılar...
...ışığa duyarlı noktacıklardan fazlasına sahip değildir.
Bu, onların ışığı karanlıktan ayırd edebilmesini sağlar.
Ama, eğer bu noktacıklardan oluşan bir alan....
...sığ da olsa bir çukur meydana getirebilirse...
...çukurun kenarı bir gölge yaratacak ve ışığın geliş yönünü belli edecektir.
Eğer bu çukur, derinleşip içbükeyleşmeye başlarsa...
...ışık, donuk da olsa bir görüntü oluşturacaktır.
Hücreler tarafından salgılanan mukoza, ışığı kırarak odaklayacaktır.
Eğer bu mukoza sertleşirse, düzgün bir mercek meydana getirerek...
...daha net ve büyük bir görüntü iletecektir.
Tüm bu farklı, işlevsel evreler ve farklı karmaşıklık kademelerine...
...günümüzde, pekçok farklı hayvanlarda rastlanmaktadır.
Bu tek hücreli canlı, bahsettiğimiz ışığa duyarlı noktacıklara sahip.
Yassı solucanlar ışık noktacıkları içeren bir çukura sahip.
Böylece, düşmanlarının gölgelerini algılayabiliyorlar.
Salyangozların bulanık görüşü, yiyecek bulabilmeleri için yeterli.
Ahtapotlar ise, düzgün bir merceği olan gözlere sahipler.
Ve biz insanlar kadar ayrıntılı görebiliyorlar.
Öyleyse insan gözünün yapısının...
...doğa üstü bir tasarımcının yardımına ihtiyacı yok.
Her biri ayrı faydalar getiren evrelerden geçerek kademeli olarak evrilebilir.
Tıpkı, Darwin'in teorisinin gerektirdiği gibi.
Doğal seçilim...
...hayvan karakteristiklerinin bir nesilden diğerine aktarılmasını gerektirir.
Çocukların ana-babalarını andırdığı su götürmez.
Bunu herkes bilir.
Ancak, düşünecek olursanız...
...bu nasıl meydana gelir?
Darwin'in zamanında...
...bu sürecin işleyişi ve kurallarına dair, hiç kimsenin en ufak bir yoktu.
Şu anda Çek Cumhuriyeti'ne ait olan Brno şehrinde çalışan bir kişi haricinde.
Tam Darwin'in, Kent'te, kitabını yazmakta olduğu sırada.
Bu adamın adı, Gregor Mendel'dı.
Mendel, binlerce bezelye bitkisi yetiştirerek, onların nesilden nesile...
...değişimini gözlemlemek suretiyle kalıtım kurallarını keşfetti.
Bazı karakteristiklerin, nesilden nesile doğrudan aktarılmalarına karşın...
...bazılarının bir nesil atlayabildiklerini keşfetti.
Bu nasıl oluyordu?
Mendel bunu şöyle açıkladı:
Her bitki, her organizma...
...belirli karakteristikleri oluşturmakla sorumlu olan faktörler içeriyordu.
Günümüzde bunlara "gen" adını veriyoruz.
Fakat bunların nasıl işlediğine dair hiç kimsenin bir fikri yoktu.
Mendel'den 100 yıl sonrasına kadar.
Sonra, cevap Cambridge'de bulundu.
1953'de
...burada, Cavendish laboratuvarlarında...
...Francis Crick ve James Watson adındaki iki genç araştırmacı...
...bunun gibi modeller inşaa ediyorlardı.
Bu şekilde, tüm hayvanların genlerinde bulunan karmaşık...
...bir molekülün yapısını araştırıyor ve inceliyorlardı.
D. N. A.
Can alıcı nokta ise...
...çubuğu çevrelemekte olan bu zincirler.
Burada da ikinci bir zincir mevcut.
İşte bu "ikili sarmal".
DNA molekülünün işleyiş prensibi...
...günümüzde o kadar ayrıntılı anlaşılmıştır ki...
...gerçekten hayret verici bazı deneyler yapılabilir.
Bir hayvandan alınan bir gen bir diğerinde işlev görebilir.
Bir denizanasının ışık yaymasını sağlayan bir gen, mesela bir...
...fareye nakledilirse...
...o farenin ışık yaymasını sağlar.
Genetik şifre, aynı zamanda akrabalıkları da açığa çıkarabilir.
Adli makamların bile, artık kabul ettiği bir şey; DNA kodlarının bir...
...adamın, belirli bir çocuğun babası olup olmadığını açıklığa kavuşturabildiğidir.
Aynı zamanda...
...bir hayvan türünün, bir diğeriyle olan ilintisini de ortaya çıkarabilir.
Kanıtladığı şeylerden biri; mesela yerde yaşayıp...
...uzun sıçramalarla hareket eden hayvanlar olan kanguruların...
...ağaçlarda yaşamaya başlamış olan koalaların yakın akrabası olduğudur.
Böcek yiyen, sivri faregillerin kuzenlerinin...
...böcek arayışında uçucucu yaşama geçmiş olan yarasalar olduğudur.
Fil familyasının bir kolu, jeolojik geçmişte...
...sudaki yaşamı tercih ederek, denizineklerine dönüşmüşlerdir.
Darwin'in devrim yaratan kitabının yayımlanmasından 150 yıl sonra...
...doğruluğu modern genetik tarafından teyit edilmiştir.
Tüm yaşam formları, birbiriyle ilintilidir.
Ve bu bize, emin olarak, yaşam tarihini temsil eden...
...karmaşık ağacı görselleştirebilme imkanını sağlamaktadır.
Herşey suda başladı.
3 milyar yıl kadar önce.
Karmaşık kimyasal moleküller kümelenerek...
...mikroskobik damlalar oluşturmaya başladılar:
Hücreleri.
İşte bunlar, yaşam ağacını filizlendiren tohumlardı.
Bunlar, tıpkı bakteriler gibi, bölünerek, çoğalabiliyorlardı.
Zaman içinde, çeşitli gruplar oluşturarak, farklılaştılar.
Bazıları, birbirlerine bitişik kalarak zincirler oluşturdular.
Günümüzde bunlara "algler" denilmektedir.
Diğerleri, içi boş kâseler oluşturdular.
Yani kendi üzerlerine kapanarak, dahili bir boşluk oluşturdular.
Bunlar, ilk çok hücreli organizmalardı.
Süngerler, doğrudan bunların soyundan gelir.
Varyasyonlar çoğaldıkça...
...yaşam ağacı büyüyerek, daha da çeşitlileşti.
Bazı organizmalar, hareketlileşerek...
...bir mideye açılan bir ağız geliştirdiler.
Diğerlerinin, bir iç-çubuk tarafından sertleştirilmiş olan vücutları vardı.
Bunlar, anlaşılabileceği gibi, ön uçlarında duyu organları geliştirdiler.
İlintili diğer bir grup ise, deniz tabanında...
...hareket edebilmelerini sağlayan ve her iki ucunda ufak uzantıları...
...olan küçük bölütlere ayrılmış vücutlara sahipti.
Bu bölütlü canlıların bazıları, katı ve koruyucu deriler oluşturarak...
...nispeten sert vücutlar geliştirdiler.
Böylece denizler, büyük bir hayvan çeşitliliğince doldurulmuş oldu.
Sonra, yaklaşık 450 milyon yıl önce...
...bu zırhlı yaratıkların bazıları sudan dışarı sürünerek...
...karaya çıkmayı göze aldılar.
Burada, yaşam ağacı, birçok türe ayrıldı. Ve bu türler...
...yeni çevrelerinden, akla gelen herşekilde faydalanmaya başladılar.
İçlerinden bir grup, sırtlarında, pek çok nesil sonra kanatlar...
...hâline gelecek olan, uzunca çıkıntılar geliştirdi.
Böcekler ortaya çıkmıştı.
Yaşam, havaya taşınarak...
...sayısız yeni çeşit meydana getirdi.
Bu arada, denizlerde...
...vücutlarında iç-çubuk bulunan hayvanlar, bunu kemiklerle...
...destekleyerek güçlendirdiler.
Bir kafatası ve avlarını yakalamalarını sağlayan bir çene kemiği gelişti.
Büyüyerek kaslarla donatılmış yüzgeçler geliştirdiler.
Böylece kuvvetli ve hızlı bir biçimde yüzebiliyorlardı.
Artık balıklar sulara egemen olmuştu.
Bir grup, su yüzeyinden soluk alabilme yeteneği geliştirdi.
Etli yüzgeçleri ise, ağırlıklarını destekleyen bacaklar hâline geldi.
Ve 375 milyon yıl önce...
...bu omurgalı hayvanlardan bazıları, böceklerin yaptığı gibi karaya çıktı.
Bunlar, ıslak derili amfibyumlardı.
Ve yumurtlamak için, suya dönmeleri gerekiyordu.
Ama, bunların soyundan gelen bazıları kuru ve pullu deriler geliştirdi...
Ve, su geçirmez yumurtalar yaparak, suyla ilişkilerini kestiler.
Bu yaratıklar, yani sürüngenler...
...yılan, kertenkele, timsah ve kaplumbağaların atalarıydılar.
Ve tabii ki...
...bir zamanlar dünyaya hükmetmiş olan bir canlı türü de buna dahildi.
Dinozorlar.
Ancak, 65 milyon yıl kadar önce, büyük bir felaket meydana geldi.
Sebebi her neyse, hayvanların çok büyük bir bölümü yok oldu.
Tüm dinozorların soyu tükendi.
Pulları, tüylere dönüşmüş olan tek bir tür dışında.
Kuşlar.
Kuşlar gökleri ele geçirirken...
...felaketten kurtulanlardan, küçük ve görünüşte önemsiz bir grup...
...alttaki topraklarda çoğalmaya başladı.
Bu yaratıkların vücutları, rakiplerininkinden farklı olarak...
...sıcaktı ve bir kürk tarafından korunmaktaydı.
Bunlar ilk memelilerdi.
Büyük felaketten sonra, karaların büyük bölümünün sahipsiz kalması...
...onlar için iyi bir fırsattı.
Sıcakkanlı vücutları...
...onların sürekli aktif kalabilmesini sağlıyordu.
Geceleri ve gündüzleri...
...kutuplardan tropik kuşağa kadar her yerde.
Hem suda, hem de karada.
Hem sulak, yeşil ovalarda, hem de ağaç tepelerinde.
Bu şempanzelerle olan ilintimiz konusunda hiç bir şüphe yok.
Vücutlarımız çok benzer.
Uzuvlarımız veya yüzümüz orantısal farklılıklar gösterebilir.
Ancak bunun dışında, çok çok benzeriz.
İç organlarımızın dizilişi...
...kanlarımızın kimyası, vücutlarımızın işleyişi...
Tüm bunlar, neredeyse tıpatıp aynıdır.
DNA'da bunu onaylamaktadır.
Gerçekten de biz insanlar...
...şempanzelerle ve diğer maymunlarla, en az...
...aslanların, kaplanlarla ve diğer kedigillerle...
...olduğu kadar yakın akrabayız.
Birden, uzak geçmişimizden bir imge, su yüzüne çıkıyor.
Değişen çevre koşullarına uyum sağlamak zorunda olan atalarımız...
...yemek bulabilmek için mücadele etmek ve başlarını suyun üzerinde...
...tutmak durumundaydılar.
İşte o önemli anda...
...uzak atalarımız maymunluktan uzaklaşmaya başlayarak...
...insanlığa doğru ilk adımları attılar.
The Natural History Museum...
...türünün dünyadaki en önemli örneklerinden biridir.
Richard Owen onu varetmiştir.
Ancak, bir yüzyıl sonra bilimin birçok dalında yapılan keşifler...
...türlerin asla değişmeyip, daima sabit kalacağı yönündeki inancının...
...yanlış olduğunu göstermiştir.
Charles Darwin'in bilgece kavrayışının...
...doğruluğu kanıtlanmıştır.
Ve şimdi...
...doğumunun 200. yıldönümü onuruna...
...heykeli, bulunduğu ücra köşeden alınarak...
...en önemli konum olan ana salona yerleştiriliyor.
Darwin'in anlayışı...
...dünyaya bakış açımızı kökünden değiştirmiştir.
Şimdi, neden bu denli fazla farklı türün olduğunu anlıyoruz.
Bunların dünyaya niçin bu şekilde dağıldıklarını da.
Ve onların ve bizim vücutlarımızın şeklinin neden böyle olduğunu da.
Bakterilerin evrildiğini anlayabildiğimiz için...
...yol açtıkları hastalıklarla mücadele edecek yöntemler geliştirebiliyoruz.
Ve doğal ortamda, bitkiler ve hayvanlar arasındaki...
...karmaşık ilişkiyi çözebildiğimiz için...
...bu ortama müdahale ettiğimizde ortaya çıkabilecek sonuçları da...
...önceden bilebiliyoruz.
Darwin'in cesareti bize göstermiştir ki:
Bizler doğal dünyadan ayrı bir konumda değiliz.
Ve doğa üzerinde egemenliğimiz yok.
Bizler de doğanın kuralları ve yöntemlerine boyun eğiyoruz.
Tıpkı, gerçekten de akraba olduğumuz...
...tüm diğer hayvanlar gibi.
Çeviri: doubledutch